کرندوم (Corundum)

گروه کروندوم با ترکيب شيميايى Al2O3 (اکسيد آلومينيوم)، ضريب شکست نور 1.770-1.762، وزن مخصوص 4، ساختمان کريستالى trigonal و با سختى 9 بعد از الماس با دوام ترين و سخت ترين سنگ است.
گروه کروندوم با ترکيب شيميايى Al2O3 (اکسيد آلومينيوم)، ضريب شکست نور 1.770-1.762، وزن مخصوص 4، ساختمان کريستالى trigonal و با سختى 9 بعد از الماس با دوام ترين و سخت ترين سنگ است.
گروه کروندوم با ترکيب شيميايى Al2O3 (اکسيد آلومينيوم)، ضريب شکست نور 1.770-1.762، وزن مخصوص 4، ساختمان کريستالى trigonal و با سختى 9 بعد از الماس با دوام ترين و سخت ترين سنگ است. به نوع قرمز آن ياقوت‌ (Ruby)، رنگ هاى ديگر سافير یا یاقوت کبود (Sapphire) گفته مى شود. رنگ نارنجى-صورتى (orange-pinkish)، کمياب ترين نوع آن است. کروندوم داراى دو نوع پديده است: STAR (پديده ستاره اى) و color change که زير نور سفيد و زرد رنگ سنگ تغيير مى کند.
معادن کروندوم در لايه هاى پگماتيت به وجود مى آيد. معادن ياقوت‌ در ميانمار (برمه)، تايلند، سريلانکا، ويتنام، تانزانيا، پاکستان، افغانستان، ماداگاسکار و معادن سافير کشمير، سريلانکا، ميانمار (برمه)، تايلند، کامبوج، استراليا، آمريکا، ماداگاسکار است. رنگ ياقوت ميانمار رنگ بسيار زيبايى دارد که به اصطلاح به رنگ خون کبوتر معروف است. دو معدن معروف آن در مناطقى به نام Mong Hsu، Mogok قرار دارند. بعضى از سافير، ياقوت و اسپينل ها مرغوب از دره Mogok در ارتفاع 4000 فوتى و Mong Hsu که در شمال ميانمار است، استخراج مى شوندو با وسعتى معادل 4800 کيلومتر مربع از 1000 معدن سافير و ياقوت تشکيل شده اند. ياقوت منطقه Mong Hsu رنگ متمايل به آبى دارد؛ در صورتى که ياقوت‌ تايلندى رنگ قرمز ارغوانى است.مرغوب ترين و باکيفيت ترين ياقوت ها از منطقه Mong Hsu در 100 کيلومترى جنوب شرقى Mogok توليد مى شود. استخراج از معادن سافير،‌ياقوت و اسپينل در منطقه Mogok به صورت open-PIT انجام ميشود.
امروزه بيشتر ياقوت هاى بازار جهانى از کشورهاى تايلند، سريلانکا و ماداگاسکار توليد و فرآورى مى شوند و دولت ميانمار توليد و فرآورى سنگ ها را محدود کرده است.عيوب داخلى inclusions کرندومهاى منطقه برمه عبارتند از: solid, lamella twining, rutil silk کريستال هايى از جنس ميکا، اسپينل، آپاتيت و زيرکن. معادن سنگ هاى قيمتى در جزيره سريلانکا، قدمت 2000 ساله دارند. غير از کروندوم، معادن ديگرى مانند كريزوبريل، گارنت، اسپینل، سنگ ماه، پريدوت یا زبرجد، تورمالین و غيره... در اين کشور وجود دارد. دو نوع از تنوع هاى کرندوم از جمله سافير آبى و سافير نارنجى-صورتى (گل بهى)، منطقه سريلانکا معروف هستند و سافير سفيد به نام ژئود که پس از بهسازى با حرارت آن را به رنگ آبى تغيير رنگ مى دهند و از نظر اقتصادى، ارزش آن را بالا مى برند، ژئودهاى سريلانکايى در تايلند با حرارت بهسازى مى شود. استخراج از معادن اوليه ياقوت از نظر اقتصادى به صرفه نيست و ترجيح مى دهند در معادن ثانويه کار کنند.
سنگ هاى بزرگ ياقوت بسيار کميابند. مينرال هايى که همراه ياقوت پيدا مى شوند و بيشتر اوقات داراى کيفيت جواهر و قيمتى اند، عبارتند از بريل، کريزوبريل، گارنت، سنگ ماه، اسپینل، توپاز، تورمالین و زیرکن.
تايلند بزرگ ترين مرکز فعاليت فرآورى، بهسازى، خريد و فروش سنگهاى رنگى در جهان است. در تايلند به جز معادن سافير و ياقوت معادن سنگ هاى ديگرى از قبيل گارنت، آمتیست، آكوامارين، تورمالین، اسپینل و زیرکن هم وجود دارد. سنگ هاى سافير اين منطقه آبى تيره هستند. در کرندوم هاى تايلند، منطقه بندى رنگى صاف و زاويه دار و ناپاکى به نام Saturn ديده مى شود.منطقه ilakaka در جنوب شرقى ماداگاسکار در سال 1998 کشف شد، ilakaka منطقه اى بسيار غنى از انواع سافير است. بيشتر سنگهاى سافير اين منطقه داراى ناپاکى از جنس زيرکن هاى گرد و کوچک است. بيشتر سنگاى اين منطقه پس از تراش حدود يک قيراط ميشوند و سنگهاى بزرگتر بالاى 5 قيراط بعد از تراش کمياب هستند.
Treatment and synthetic
سنگ کروندوم در برابر حرارت و مواد شيميايى، مقاومت بالايى دارد. مى توان با روش سنگ بهسازى شده توسط حرارت کيفيت پاکى و رنگ سنگ را تغيير و افزايش داد و ارزش اقتصادى آن را بالا برد. فروشنده بايد به خريدار اعلام کند که سنگ طبيعى، مصنوعى يا بهسازى شده و از چه نوعى است. چون از نظر قيمت با هم متفاوتند.به طور مثال اگر قيمت سنگ طبيعى يک قيراطى، 1000 دلار باشد، يک سنگ بهسازى شده با حرارت، قيراطى 700 دلار و سنگ بهسازى شده با حرارت با روش flux قيراطى 400 دلار و سنگ بهسازى شده توسط بريليوم قيراطى 200 دلار و يک قيراط سنگ مصنوعى با توجه به روش ساخت آن، از يک دلار تا 300 دلار ارزش دارد. مطاله ناپاکى هاى سنگ (طبيعى، مصنوعى،‌بهسازى شده) يکى از حساس ترين بخش هاى گوهرشناسى، براى تشخيص اين گونه سنگ هاى جواهر است. بهترين دستگاه براى تشخيص اينگونه سنگ ها ميکروسکوپ مخصوص جواهرشناسى است.
کروندوم و مشابه ها:
سنگ هاى مشابه از نظر ظاهر شبيه کرندوم ها هستند و از نظر مشخصات فيزيکى و شيميايى کاملا با اين سنگ متفاوتند. سنگ هاى مانند اسپينل، گارنت و روبى لايت مشابه هاى ياقوت هستند و سنگ هايى مانند تانزانيت و تورمالين آبى مشابه هاى سافير آبى هستند. هر کدام از اين مشابه ها، ويژگى ها و مشخصات فيزيکى و شيميايى مخصوص به خود را دارند که با آزمايش هاى گوهرشناسى قابل تشخيص اند.
نام نويسنده : سابرينا اميرگروسى
بيست و ششمين گردهمايى علوم زمين شناسى سازمان زمين شناسى کشور
منبع خبر: گردآوري : گروه زر
  ۲۱ بهمن ۱۳۸۹ ساعت ۳:۷:۱۵ قبل از ظهر
شما اولین نفری باشید که نظر میدهد

 همین حالا نظر خود را ثبت کنید:

  •  آخرین مطالب همین گروه